„Gorszycielka”

«Mój biedy Polikratesiku – odpowiedział jej Jerzy. Polikrates władca Samos, opisany przez Herodota, był tak szczęśliwy, że postanowił wrzucić do morza pierścień. I od tej chwili los się odmienił, Polikratesa zaczęły nękać nieszczęścia, w końcu zginął ukrzyżowany. Jerzy jakby przewidział, to co miało nadejść.»
W ostatniej „Polityce” można przeczytać artykuł Justyny Sobolewskiej poświęcony znanej warszawskiej „gorszycielce” dwudziestolecia międzywojennego – Irenie Krzywickiej. Tekst jest przepleciony wspomnieniami jej syna Andrzeja oraz fragmentami z filmu Marii Zmarz-Kaczanowicz dokumentującego jej ciekawe i barwne życie. Kim była Krzywicka? Odpowiedź zależy od tego co w jej życiu wydaje się dla nas naprawdę istotne. Skandalistką? Trochę mało. Kochanką Boya-Żeleńskiego? Pikantne, ale wciąż średnio ważne. Może więc prekursorką feminizmu? Obrończynią praw homoseksualistów? Trochę cieplej, ale niech każdy/-a sam/a określi ideały, które są dziś dla niego naprawdę ważne.

Mnie, z wieloma elementami jej filozofii życia trudno byłoby się zgodzić, tak jak nie potrafię dostrzec w jej wybrykach seksualnych czegoś więcej niż przejawów egoizmu wobec własnego męża. Cenię ją jednak za odwagę w szerzeniu idei zmian społecznych w epoce którą, jak zasugerował jej syn, wyprzedzała o jakieś 30 lat.

O jej niezwykle barwnym życiu, którego, jak sama twierdzi, najważniejszy etap kończy się wraz z wybuchem wojny oraz o jej długim „dogorywaniu” przeczytacie w ostatniej Polityce. Być może „zgorszy” (czyt. zainspiruje) kogoś ten artykuł na tyle, by sięgnąć wkrótce po wspomnienia Ireny Krzywickiej wydane w Czytelniku w latach 90 tuż przed jej śmiercią pod tytułem „Wyznania gorszycielki”.

Adam Hornung