Zerwane mosty

Trafiłem przypadkiem na nagranie rozmowy przeprowadzonej przez Szymona Hołownię z Wojciechem Cejrowskim. Wszystko wydawać by się mogło oczywiste i do przewidzenia, gdyż poglądy obu rozmówców są nam doskonale znane, a i ścieranie się przedstawicieli opozycyjnych środowisk w Kościele nie jest nam obce. Możemy nawet mówić o pewnym przesycie i wyczerpaniu się argumentów w wielu kwestiach.

Przyznam, że mimo wszystko niemiło mnie ta rozmowa zaskoczyła. Uświadomiła mi, jak wielkie znaczenie mają podziały w Kościele i jak mało jest w nim woli porozumienia. Warto ją obejrzeć, by wyrobić sobie własne zdanie i zdać sobie sprawę z wagi problemu.

Pierwszy moment, który przykuł moją uwagę (druga część, 3:48), ukazuje radykalnego Cejrowskiego, wyraźnie zaznaczającego, że on i Hołownia są po przeciwnych stronach barykady oraz że jego rozmówca nie jest członkiem Kościoła katolickiego, ponieważ sam się z niego wykluczył.
- Słowo „my”, którego pan używał kilkakrotnie, jest nadużyciem. Tutaj nie ma „my”, pan zdecydowanie jest po innej stronie. Pan się wykluczył z Kościoła, dopuszczając aborcję w jakiejkolwiek formie.

Osądzanie tego, kto należy do Kościoła, a kto jest z niego wykluczony, oraz niezgoda na pluralizm poglądów w Kościele są wątkami często powracającymi w retoryce jego skrajnie prawicowych środowisk. Uzasadnia się je wiernością nauce Kościoła, podczas gdy są one z nią sprzeczne. Warto zdać sobie z tego sprawę. Bystry Hołownia kwituje tę postawę pytaniem, które doskonale oddaje istotę problemu: „Czy w pana Kościele jest ktoś jeszcze poza Wojciechem Cejrowskim?”.

Warto również zwrócić uwagę na moment (druga część, 6:37), w którym bezkompromisowy
Cejrowski słyszy od Hołowni:
- I czym się to [tj. postawa Cejrowskiego] skończy? Skończy się to tym, że pan zostanie uznany za świra. I przyjdzie lewica, która przeciwko panu przegłosuje ustawę, która zezwoli na zabijanie wieluset tysięcy dzieci. Ale pan będzie miał czyste ręce. Pan powie: „Walczyłem, walczyłem, byłem czysty. Ja, rycerz prawdy”.

Cejrowski odpowiada:
- Kościół uczy, że mowa nasza ma być prosta: „tak, tak; nie, nie”. I dlatego właśnie mamy obowiązek nie chodzić na takie kompromisy społeczne, o jakich pan przed chwilą powiedział. [...] Kościół ma być świadectwem. Dokąd to prowadzi – nie wiem.

Przekonanie, że Kościół ma być znakiem sprzeciwu bez względu na wszelkie, nawet najbardziej przerażające konsekwencje, nieraz bywało już demaskowane jako próba uchronienia sumienia autora takiej myśli przed splamieniem. To bardzo odważna i bardzo ostra diagnoza, warto zdawać sobie z tego sprawę i ferować ją z dużą ostrożnością.

Niecodzienny jest widok zwykle pewnego siebie Wojciecha Cejrowskiego, któremu puszczają nerwy, który w kluczowym momencie nie wytrzymuje i „daje po mordzie”. Od początku widać, że Hołownia szuka konfrontacji, że radykalizując różnice, atakuje i zamyka drogi porozumienia. Dopiero pod koniec (trzecia część, 00:50) pyta, czy są jakieś szanse na znalezienie wspólnej płaszczyzny, na której mogliby się dogadać, bo – jak sądzi – im obu powinno chodzić o to samo, skoro obydwaj mienią się katolikami. W odpowiedzi słyszy:
- Być może tak, ale oglądając pańską działalność [...], ja nie mam na to ochoty.

Mam nadzieję, że była to tylko nie do końca przemyślana deklaracja sprowokowanego i postawionego pod murem Cejrowskiego. Jednak jeśli nie, powinno to być dla nas ostrzeżeniem. Widmo podziałów, które dokonywały się w dziejach Kościoła, dotyka nas również dzisiaj i kto wie, czy nie jeszcze mocniej.

Mimo że mosty pomiędzy dwoma środowiskami w Kościele wciąż są jednostronnie zrywane, powinniśmy szukać płaszczyzn porozumienia, bo chrześcijaństwo jest przede wszystkim religią miłości, miłości nie do poglądów, ale do człowieka. Szukajmy okazji do dialogu, nie tego, który jest destrukcyjny i który być może prowadzi prowokujący Hołownia, ale tego, który buduje.

Staś Chankowski