Na którym piętrze galeria?

Najwyraźniej brakuje w Warszawie parterowych lokali o dużych przeszklonych witrynach. Niewiele też samodzielnych budynków, które adaptowano by na galerie sztuki czy siedziby fundacji. Podstawowym problemem są oczywiście wysokie opłaty za utrzymanie lokalu w centrum, a nie realny ich brak. Dlatego też miejsca sztuki i kultury kwaterują się w mieszkaniach. Niewidoczne z ulicy, automatycznie stają się mniej dostępne dla nieśmiałych. Mało kto o nich słyszał, a wpaść na nie przypadkiem jest trudno – trzeba wiedzieć, w którym podwórku i na którym piętrze szukać.

Przegląd warszawskich mieszkań sztuki można rozpocząć od legendarnego Rastra, prowadzonego przez Łukasza Gorczycę i Michała Kaczyńskiego. Duet krytyków znany z uprawiania ostrej i dowcipnej krytyki „jest odpowiedzialny” za sukces Wilhelma Sasnala, Marcina Maciejowskiego, Agaty Bogackiej, Oskara Dawickiego i innych. Kamienica przy Wilczej mieściła nawet nie galerię, a świetlicę sztuki. W lekko omiecionej przestrzeni odbywały się wystawy i spotkania towarzyskie. (Mieszkanie przy Wilczej jest teraz zamknięte).

Niedaleko placu Unii Lubelskiej mamy Galerię Czarną (Mokotowska 4/3, II p.). W samym centrum z kolei: lokal_30 (adres bloku: Foksal 17b lok.30), Fundację Profile (Hoża 41, m. 22), Fundację Galerii Foksal (Górskiego 1a, II p.), Galerię Kolonie (Bracka 23, m. 52)… To bardzo długa wyliczanka.

Moim ostatnim odkryciem jest Galeria Asymetria (Nowogrodzka 18a, m. 8, IV p.) i działająca przy niej Fundacja Archeologii Fotografii. To właściwie jedyna warszawska galeria, która konsekwentnie zajmuje sią badaniem i promocją tego medium. Równocześnie tworzy archiwa, dokumentuje twórczość uznanych artystów, publikuje ich teoretyczne teksty i zaprasza młodych do współpracy.

W zeszłym tygodniu otwarto tam wystawę Jerzego Lewczyńskiego, fotografa, historyka i autora opracowania „Antologia fotografii polskiej”. Tą monumentalną postać Krzysztof Pijarski, autor ekspozycji, przedstawia widzowi z nieznanej dotąd perspektywy. Podkreśla przede wszystkim jego skłonność do żartów. Stąd na wystawie pokazano między innymi serię „pełnych szelmowskiej drwiny autoportretów” Lewczyńskiego, które nawiązują (strojenie min) do wizerunków Witkacego.

Pozostałe fotografie Pijarski ułożył na planszach, zestawiając je według wolnej gry skojarzeń. Plansze jednocześnie opowiadają o prywatnym życiu Lewczyńskiego (zdjęcia żony, przyjaciół, spotkań towarzyskich) i jego sposobie obserwowania świata (fotografie z wiejskich uroczystości, m.in. pogrzebów, wycinki z gazet, znalezione zdjęcia obcych osób). Każdej planszy towarzyszy notatka – jednozdaniowa refleksja autora zdjęć. Komentarzem dla tej niewielkiej ekspozycji jest nagranie rozmów Pijarskiego z Lewczyńskim, ich wspólne przekopywanie się przez bałagan w zdjęciach i bałagan w pamięci.

Mieszkanie galerii i fundacji w warszawskich kamienicach i blokach dodaje im swobody. Atmosfera staje się mniej formalna, a dystans między widzem a prezentowanymi pracami zmniejsza się. Organizowane w wyżej wymienionych lokalach wystawy to zwykle małe kuratorskie projekty. Ale chociaż są małe, bardzo inspirują.

Katarzyna Kucharska


Wystawa „Gra w archiwum. JL – KP”
Galeria Asymetria
Ul. Nowogrodzka 18A m. 8, IV piętro
Otwarta pon. – śr. 10-15, czw. 12-19, pt. 10-15