List do redakcji

Cyryl Skibiński oraz jego rozmówcy w artykule „Rewolucja na wydaniu” zwracają uwagę na możliwość podniesienia międzynarodowej pozycji Polski poprzez aktywne wsparcie działań mających miejsce w różnych krajach zmierzających do poszerzenia w nich sfery wolności. W artykule słusznie podkreślona została rola tradycji Solidarności oraz pokojowego przejścia do wolności w Polsce jako doświadczenia dodającego naszej roli wiarygodności. Co ważne, autor artykułu zwraca uwagę, iż rola Polski nie powinna być budowana przeciw pozostałym krajom Europy Środkowo-Wschodniej, lecz wraz z nimi i powinniśmy starać się nie o monopol na tym polu, lecz o pozycję lidera.

Chciałbym zwrócić uwagę, iż zaangażowanie polityków wolnej Polski w sprawę demokratyzacji krajów północnej Afryki nie powinno być nazywane debiutem. Co więcej w porównaniu z sytuacjami wcześniejszymi ma ono dużo mniejszą rangę. Zaangażowanie prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w 2004 roku w rozwiązywanie konfliktu na Ukrainie, czy prezydenta Lecha Kaczyńskiego w sprawy Gruzji wiązały się z obecnością na miejscu głowy państwa i wywarły faktycznie znaczący wpływ na rozwój wydarzeń.

Aleksander Kwaśniewski włączył w swoje działania prezydenta Litwy, zaś Lech Kaczyński przywódców Ukrainy, Litwy, Łotwy i Estonii. Działania obu prezydentów realizowały zawarte w artykule postulaty działania wspólnie z sąsiednimi krajami. W obu też przypadkach istotnie podniosło to pozycję Polski. Co więcej wizyta pięciu przywódców państw w Tbilisi w momencie ogromnego zagrożenia Gruzji była przykładem prawdziwej solidarności, którą łatwo powiązać z tradycją i duchem ruchu Solidarność. Polska wyraźnie wystąpiła tu w roli lidera. I co ważne, rola ta nie została wywalczona, ale wypracowana w wyniku wyjścia z inicjatywą  zaakceptowaną przez cztery inne państwa, którym zaproponowano w niej udział. Przy tym co ważne spektakularne wyjazdy na Ukrainę i do Gruzji nie były jednorazowymi ekstrawagancjami, lecz punktami kulminacyjnymi szeregu szerszych i systematycznych działań.

Myślę, że te dwa znakomicie nadające się na nadanie im rangi symbolicznej wydarzenia, zestawione z doświadczeniem Solidarności mogą mieć istotne znaczenie dla budowania naszej pozycji eksperta. Stąd też należy podkreślać ich rolę i także z nich czerpać przy zaangażowaniu się w kolejnych miejscach. Pokazują bowiem, iż nie tylko mamy w dorobku własny sukces na drodze do wolności, ale także sukcesy we wspieraniu innych. Ważne jest to także z tego względu, iż należy pamiętać, iż my Polacy należymy do społeczeństw szczególnie zorientowanych na historię i dla nas lata 1980-1989 to współczesność, a dla wielu społeczeństw odległa historia. Podkreślenie roli wydarzeń z roku 2004 czy 2008 pozwoli wytworzyć wrażenie ciągłości pomiędzy historią a teraźniejszością.

Ponadto, wbrew pozorom, nadanie wysokiej rangi w powszechnej świadomości związkom pomiędzy ruchem Solidarność, a zaangażowaniem prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego na Ukrainie, i prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Gruzji może pozwolić na zbudowanie pola porozumienia mogącego pomóc w przełamaniu nabrzmiewającego konfliktu wewnętrznego w którym pogrążona jest ta część polskiego społeczeństwa dla którego polityka ma znaczenie. O tym że jest to możliwe świadczy to, iż działania te znajdowały wyraz aprobaty wśród osób będących zdecydowanymi przeciwnikami politycznymi obu prezydentów. O działaniach Aleksandra Kwaśniewskiego na rzec Ukrainy kilkakrotnie z uznaniem wypowiadali się Jarosław i Lech Kaczyńscy, a o zorganizowaniu przez Lecha Kaczyńskiego międzynarodowej koalicji w obronie Gruzji kilkakrotnie z uznaniem napisał Adam Michnik.


Hubert Trammer

ilustracja: Ola Micińska